Tempo is belangrijker dan haast: how to keep cool

December 2016 – Ik ben geen wetenschapper. Verre van zelfs. Voor mij doen ervaringen van vrienden, bekenden en familie in combinatie met mijn eigen avonturen er toe. Wordt je immers niet voor een belangrijk deel gevormd door je omgeving? Anekdotisch bewijs van bekenden weegt voor mij dan ook zwaarder dan adviezen van glimmende Nobelprijswinnaars en hippe Tech Celebs. Zeker op de lange termijn… 

Een warrig verhaal

Een kantoorbaan levert denk ik geen juichende bijdrage aan de kwaliteit van een mensenleven. Dagelijks acht uur zitten, achter een bureau en voor een beeldscherm, en de eindeloos gerecyclede lucht door je longen pompen, af en toe de trap nemen en koffie voor je collega’s halen: het lijkt me geen optimaal bestaan. Tel daarbij op jakkeren naar de werkplek, in een volgepropt OV, mee in een stroom opgefokte forensfietsers, knetter vast in de file. De hel en geen uitgangspunt om lekker ontspannen aan je werkdag te beginnen. Ik wil dat echt anders.

Ik vind een kalme en efficiënte manier werken een belangrijke voorwaarde om de zaken goed scherp te blijven zien. Mijn stelling ‘tempo is belangrijker dan haast’ komt niet zomaar uit de lucht vallen: je zult merken dat een rustige en weldoordachte aanpak fijner en beter werkt dan een reeks van haastig genomen korte termijn acties, waar uiteindelijk geen lijn in te ontdekken valt. Dat deze aanpak wortel schiet, blijkt uit het eindeloze aanbod van mindfulness oefeningen en cursussen, life-coaches en goedbedoelde adviezen van steeds meer derden. 

Gun jezelf wat rust

Mijn blog ‘Tempo is belangrijker dan haast: iedereen een eigen tempo’ sloot ik af met een belofte:

“…hoe geef je jezelf de rust om de juiste beslissingen te maken?”

Het is eigenlijk geen kwestie van geven maar van nemen: hoe hou je je hoofd koel? Je ziet als je rustig bent veel beter welke beslissingen er horen bij de resultaten die je wilt behalen. Fijn voor jou en fijn voor je markt, je werkgever of met wie je dan ook te maken hebt. Win-win.

Gedrag (en gedrag veranderen) start met bewustwording. Mensen (en dieren) hebben een prikkel nodig om actie te ondernemen. Bijvoorbeeld als er echt een noodzaak is om te veranderen. Bijvoorbeeld door zaken als disruptie, crisis, signalen uit de markt, et cetera.

Een prikkel voor gedragsverandering lijkt zo vanzelfsprekend en dat is het ook. Ik voeg daaraan toe dat je in een omgeving zonder al teveel afleiding sneller de zaken ziet die bijstelling behoeven. Galilei en Cruijff leefden in een iets rustigere wereld en zeiden over dit principe:

dfb2b-2016-vijf-open-deuren-zichtbaar-worden-in-de-kopersreis-met-inbound-en-content-marketing-26-638

Nadelen van haast

De nadelen van haast had ik zelf al snel door. Tijdens mijn tienertijd zag ik het om me heen: met een onzichtbare hijg in je nek zie je er gewoon niet cool uit. Je gedrag krijgt al snel trekjes die je er liever niet bij wilt hebben. Dat haastige en opgefokte: kan het ook zonder? Mijn idolen van toen gaven het juiste voorbeeld. Mickey Rourke, James Dean en Steve McQueen waren niet gehaast maar beheerst en rustig.

En dat is cool. Ook wel: een natuurlijk tempo wat bij De Mens past. Dieren die gehaast of nerveus zijn, hebben angst, willen weg of zijn op een plek waar ze niet horen. Ongemakkelijk. Niet handig. Niet nodig als je mens bent… 

Begin jaren ’80 voelde ik me steeds vaker opgejaagd in een nerveuze en onzorgvuldige omgeving  en paste mijn gedrag aan zodat ik me wèl prettig voelde. De aanpassingen die ik deed waren effectief en simpel: iets eerder van huis vertrekken, een kwartiertje eerder opstaan en de dag rustig opstarten en voorbereiding, weten wat je wilt doen (en dit ook gaan doen), de tijd nemen in plaats van tijd krijgen. Dit betekent ook: goed en snel te weten komen wat een ander kan en wil. Eisen stellen en grenzen aangeven. Niet iedere medemens heeft daar dezelfde kijk op.

Hoe reageert mijn omgeving?

Tja, niet met de grote stroom meegaan, vinden mensen raar. Pech gehad als ik af en toe niet in het aangeboden (opgedrongen) keurslijf pas: zonder wrijving geen glans. Maar hoe erg is dit? Vind ik het erg of vindt mijn omgeving het erg? Belangrijker is hoe ik het wil en wat ik nodig heb om mijn doelen te halen.

Begin jaren ’90 begon ik als grafisch ontwerper aan een reeks banen vol deadlines. Ik werkte in stressvolle omgevingen met zenuwachtige mensen om me heen. Bij dat cultuurtje hoorde dat je zelf ook gehaast was of deed. Ik deed er niet aan mee.

Mijn collega’s werden soms knettergek van mijn rustige houding als ik zei: “We maken het jaarverslag vandaag af en werken vanavond door.” Alsof het iets verschrikkelijks was! Ik werkte liever rustig en geconcentreerd dan dat ik opgefokt of nokvol irritatie baalde dat het later werd dan half zes. Boeien.

Constant bij de les blijven

“Je doet het goed of je doet het niet.” Met die mededeling startte ik menig project. Of doorwerkavond. U begrijpt, dit viel niet altijd even goed bij mijn aangestuurde collega’s. Vanaf 1999 werkte ik als projectmanager en kreeg steeds beter de gelegenheid om projecten in te richten en te sturen op kwaliteit, tijd en geld. Door in de beginfase van een project veel aandacht te besteden aan ‘het hoe’ en door de processen voor de deelnemers overzichtelijk in te richten werden de paden van het traject voor iedereen duidelijk. Dat werkte prima. Al moest je wel opletten als je in mijn team zat. Wie niet bij de les bleef, mocht het volgens eigen inzicht zelf uitzoeken. Te streng? Of te duidelijk? Mijn directeuren en klanten waren er blij mee. Wie niet meedeed, kon zich bij de leiding vervoegen. En ja, niet iedereen kreeg een tweede kans.

Het liep lekker tot ongeveer 2010. De individualisering sloeg toen toe en werknemers, mijn aan te sturen collega’s bijvoorbeeld, kregen steeds meer korte deelopdrachtjes die vaak onderdeel waren van een groter geheel. Dat ging niet goed. Dat gaat nog steeds niet goed. Mensen overzien vaak niet wat ze aan het doen zijn. Tip: maak van je afdeling een taskforce, of selecteer enkele collega’s als High Performance Team. Agile werken (deed ik toen) helpt om inzicht te krijgen en resultaat te halen zonder dat er al teveel spaanders vallen.

Dat is niet voor iedereen een ideale situatie. Zeker in grote organisaties zijn er methodieken en structuren nodig om werknemers op weg te helpen. Zeker als een duidelijke leidraad of leiding ontbreekt. Het is al heel wat als je je als mens af en toe bewust bent van je omgeving, denk ik. Tempo is een van die zaken die je helpt bewust te zijn. Denk aan muziek. Te snel of te langzaam maakt een enorm verschil. In een omgeving die In Tune is met jou, of andersom, snappen zintuigen de prikkels die ze doorkrijgen beter.

Lastig? Best wel. Als je er bewust van bent, valt het best mee. Bij dieren zie je overigens veel beter wat ik bedoel. Iets sneller of langzamer dan gebruikelijk betekent in het dierenrijk het verschil tussen leven en dood. Mensen hebben de luxe hun tempo af te stemmen al naar gelang een situatie.

Nog een blog

We leven in een wereld waar perfectie de boventoon voert. Als je er gevoelig voor bent kan dat alles beïnvloeden. We leven ook in een VUCA-wereld:

In een wereld die zo complex geworden is en in omgevingen en situaties die met elkaar te maken hebben, is een juist tempo en de dosering die daarbij hoort van essentieel belang. Ik vind het al heel wat als je daar af en toe bij stilstaat. Wedden dat je na enkele weken begrijpt wat ik bedoel?

perfectionistheevilingood

Wat heb je aan perfectie, en wat kun je ermee? Je leest het in de 3e blog uit deze reeks.

Credits: © BrainyQuote, ©Johan Cruijf