Onsterfelijk

Juni 2019 – Onlangs zag ik de film ‘Senna’ op TV en ik realiseerde me wat een enorme impact de Braziliaanse Formule 1 coureur had in de jaren tussen zijn debuut in 1984 (team Toleman) en dood in 1994 (team Williams). De impact die hij nog steeds heeft, openbaart zich een moment tijdens een kort interview met leeftijdsgenoot en Tulpen Rallye-rijder Frans Hazekamp, in de lente van 2018.

In Frans’ kantoor in Barneveld gaat het over de avonturen met zijn rallye-auto, een behoorlijk wilde Porsche 911. Hij reed jaren terug op Imola, het Autodromo Enzo e Dino Ferrari, en zag het circuit tijdens een TV-uitzending van de Grote Prijs van San Marino weer terug. “Het was best een lastige baan,” aldus Frans. Ik kijk hem aan: “Tamburello”, de gemene doordraaier waar Ayrton Senna niet helemaal onverwachts aan zijn einde komt. Het is even stil en Frans toont in een reflex de binnenvoering van zijn jasje, met een fraai Senna-motief. “Kijk, ik ben best wel een beetje fan. Ik had tranen in mijn ogen toen hij verongelukte.” Hij was niet de enige. Met dikke strot praten we verder.

Larger than life
Herinneringen aan de drievoudig wereldkampioen zorgen wel vaker voor een aparte sfeer. De man was larger than life, tijdens zijn leven al, en iedereen voelde dat. De ongelukken met racegoden als Ronnie Peterson en Niki Lauda waren ook niet misselijk en lieten eveneens bij menigeen een onuitwisbare indruk achter. Maar de gebeurtenissen van zondag 1 mei 1994 gaan een niveau verder en zorgen nog steeds voor een bijna religieus ontzag voor de coureur die zich zo verbonden voelde met het hogere. Door zijn relatie met God waande hij zich onsterfelijk en tartte hij vriend, vijand en de natuurkrachten tot hij tijdens de GP in Imola zijn onontkoombare lot ontmoet en zich in de muur boort. Hoe kwam het zover? In Onschatbare Klassieker magazine van februari 2018 schreef ik een aflevering in de reeks Formule 1 iconen over Senna en de wispelturige Williams FW16.

Einde van een tijdperk
Ik sla het begin van mijn verhaal over en kom to the point. Senna rijdt in 1991 voor McLaren-Honda en wint zijn derde wereldtitel. Het daaropvolgende jaar blijft hij steken op een derde plek, de eens superieure McLaren is ingehaald door de competitie. In 1993 wordt hij met McLaren-Ford tweede achter de onverslaanbare en computergestuurde bolides van Williams-Renault. In 1994 is Ayrton back on track en stapt hij over naar dit topteam. Hij rijdt in Brazilië, Japan en San Marino de snelste ronde maar finisht niet. De GP van San Marino zou zijn laatste zijn…

Op 1 mei 1994 wordt op het circuit van Imola de Grand Prix van San Marino gehouden. Coureur JJ Lehto krijgt tijdens de start zijn Benetton niet van zijn plek. Lotusrijder Pedro Lamy kan hem niet meer ontwijken en ramt Lehto van achteren. De brokstukken vliegen in het rond en negen toeschouwers raken gewond. Na een grote schoonmaak start het veld opnieuw, na vijf ronden achter de langzame Opel Vectra safety car. Senna rijdt twee ronden verder door Tamburello en verliest met ruim 300 km/h alle grip, omdat hij vanwege alternatieve racelijn een oneffenheid in het wegdek raakt en hierdoor zijn bodemplaat beschadigd. De bocht maakt hij niet af. Halverwege gaat de Williams rechtdoor richting muur. Met een snelheid van ruim 200 rijdt Senna zich te pletter en krijgt delen van wiel en ophanging tegen zijn hoofd.

Zwarte dag
In een mum van tijd ontfermen de baanofficials zich over de gehavende Williams, ontdaan van wielen en vleugels. Nadat het bijna ontzielde lichaam uit de cockpit is gesleept ziet arts Sid Watkins aan de neurologische tekenen, het inmiddels weggedraaide hoofd en de door de brokstukken gehavende helm dat dit ongeluk wel eens een fataal kan aflopen. Aan de andere kant van de aardbol, in Buenos Aires, draait Juan Manuel Fangio, eveneens een legende uit de autosport, zijn TV uit. Een moment later ontspant Senna en blaast hij zijn laatste adem uit. Een hersendode Senna vliegt per helikopter naar het ziekenhuis en laat de wedstrijddeelnemers in het ongewisse. Michael Schumacher wint. Er vloeit geen champagne maar bittere tranen. Twee uur en twintig minuten na de finish van winnaar Schumacher verklaren de artsen Senna officieel dood.

Koude banden
Al vrij snel na het fatale ongeval denkt men dat een gebroken stuurkolom de oorzaak is. Door een safety car situatie waren de banden van de Williams niet op de optimale temperatuur om de racewagen onder controle te houden. De slechte wegkwaliteit op Tamburello zag de altijd supergeconcentreerde Senna ditmaal over het hoofd. Waar zijn collega’s om de hobbels heen reden, knalde Senna er gewoon overheen. Met alle gevolgen van dien. Zijn collega Martin Brundle: “You don’t have small accidents at Tamburello. What still makes me angry is that we raced past a pool of his blood for 55 laps. I thought that was disrespectful, and not the right thing to do.”

Zijn dood slaat in als een bom. Sinds 1986 had er geen dodelijk Formule 1 ongeval plaatsgevonden. Elio de Angelis stierf toen tijdens een testsessie op Paul Ricard. Senna is op slag een legende, als hij dat al niet was. Volgens velen is hij de grootste. Volgens mij valt dit in perspectief te zien, maar behoort hij zeker tot de top-10 van de beste Formule 1 coureurs van de vorige eeuw.

Achteraf…
Senna voelde zich niet happy in de voor hem nieuwe Williams, die zonder elektronica niet rijdt zoals het hoort. Ayrton is ook onder de indruk van de dood van Roland Ratzenberger, een dag eerder tijdens de trainingsronden en schrikt van de heftige crash van van Rubens Barrichello. Voelde Ayrton zijn einde naderen? Waande hij zich een god? Een ding staat vast: Senna is onsterfelijk en zal niet snel vergeten worden.

NB. Tussen april 2017 en juni 2019 schreef ik verhalen over de autosportgeschiedenis, o.a. voor Onschatbare Klassieker Magazine in de reeks Formule 1 iconen.