11 Augustus 2025 – Een recent artikel in The New York Times, geschreven door Emily Laber-Warren, beschrijft hoe we omgaan met tijd. Ze verdeelt mensen in twee groepen: monochrone mensen en polychrone mensen.

Ik las een ander artikel, namelijk van Melissa Kirsch (net als Emily een journalist van de New York Times), over hetzelfde onderwerp. Ik kreeg inspiratie, vertaalde haar artikel en interpreteer haar woorden zoals ik dit thema zie. Timemanagement is immers een belangrijk en waardevol onderdeel om vakmanschap uit te kunnen oefenen.

Monochrone mensen leven meestal volgens de klok (of nemen tijd serieus) en hebben, zeker tijdens werktijd, de neiging om verplichtingen boven relaties te stellen. Polychrone mensen vinden ervaringen en relaties belangrijker, ook als die niet in een vooraf gemaakte planning passen.

De Amerikaanse antropoloog en intercultureel onderzoeker (bij University of Denver, Colorado; Bennington College in Vermont; Harvard Business School; Illinois Institute of Technology; Northwestern University in Illinois) Edward T. Hall (1914-2009) identificeerde zes basiswaarden die gebruikt kunnen worden om de communicatie tussen mensen te verbeteren.

Een van de zes basiswaarden is de monochrone en polychrone tijdsbeleving. Monochrone culturen, zoals de westerse samenlevingen, hechten waarde aan strikte planning, stiptheid en het volgen van een vastgestelde tijdslijn. Polychrone culturen, zoals in veel Aziatische en Latijns-Amerikaanse landen, stellen flexibiliteit en de prioriteit van relaties boven strikte tijdslijnen. Deze concepten beschrijft Hall in zijn boek Beyond Culture uit 1976.

Hoe gaan we om met tijd?

De waarnemingen en bevindingen van Hall dateren alweer van decennia geleden en kwamen tot stand in een wereld met andere tempi, andere data en met name andere ontwikkelingen en cultuurversmeltingen dan nu. Inmiddels zijn rollenpatronen (in de westerse wereld) minder rigide en kunnen de meeste mensen kiezen hoe ze omgaan met tijd. Kunnen, want niet iedereen pakt de kansen die voor het oprapen liggen.

Wie liever aan één ding tegelijk werkt, deadlines belangrijk vindt en onderbrekingen ongewenst, is waarschijnlijk monochroon. Als je goed kunt multitasken en je schema zonder problemen wilt aanpassen, bijvoorbeeld omdat een bekende onverwacht langskomt en je samen iets wilt doen, ben je waarschijnlijk polychroon.

Beide tijdstypes hebben voor- en nadelen. Monochrone mensen kunnen star zijn en daardoor toevallige, mooie momenten mislopen. Polychrone mensen laten zich sneller afleiden en hebben soms moeite om dingen af te maken.

Journalist Melissa denkt dat het stiekem beter is om de meer relaxte soort te zijn. Dat het leven rijker is als je wat minder strak in de planning zit en een deadline niet ervaart zoals een lastdier het zweepje van de voerman. Ik denk zelf dat een combinatie van beide tijdstypes mogelijk is, en voer mezelf op als bewijsstuk.

Hoe graag Melissa ook soepel en ontspannen met tijd wil omgaan, in de praktijk is ze behoorlijk gestructureerd. Ze noemt mezelf monochroon zodat het makkelijker lukt om haar strakke houding te accepteren. Ze wil wel productief zijn, maar ze wil nog liever relaties boven werk zetten. Ze wil kunnen zeggen: dit kan wachten, ook als ze midden in iets zit en iemand belt met last-minute kaartjes voor het theater.

Kies je tijdstype

We zijn tegenwoordig geobsedeerd door onze aandacht en hoe die wordt opgeslokt door schermen, onder druk staat door te volle agenda’s en het onmogelijke tempo van het moderne leven. Monotasken geldt als nuttige vaardigheid. Geconcentreerd werken en flow-states (focus en aandacht, in ‘the zone’ zijn) zijn het medicijn tegen mentale vermoeidheid. Maar als we onze aandacht te veel willen bewaken, bestaat het gevaar dat we doorschieten.

De monochrone voorkeur voor ononderbroken werktijd zorgt er vaak voor dat journalist Melissa geen ruimte maakt voor dingen waar ze eigenlijk plezier van zou kunnen hebben. Ze vindt het een opluchting om op haar laptop ‘Niet Storen’ aan te zetten en te weten dat daardoor ook telefoon, iPad en andere meldingen stil blijven.

Melissa: “Ik heb prachtige dagen gemist omdat ik eerst mijn taken wilde afronden voor ik kon ontspannen. Ik houd mezelf voor dat niets fijner voelt dan iets afmaken, maar dan denk ik weer aan dat cliché dat niemand op zijn sterfbed wenst dat hij meer tijd had besteed aan werken.”

Er is hoop: tijdstypes zijn voorkeuren, geen vaste eigenschappen. Je kunt dus ook van stijl wisselen. Het gaat, zoals altijd, om balans: flexibel genoeg zijn om te schakelen tussen stijlen afhankelijk van de situatie. Is je doel om relaties op te bouwen? Ga dan voor polychroon. Is je doel om een taak af te maken? Kies dan (tijdelijk) voor monochroon werken en alle afleiding uitschakelen.

Voor wie gewend is om door te gaan tot een taak klaar is, voelt zo’n omschakeling misschien oncomfortabel. Maar deze manier van kijken laat zien wat er op het spel staat: iets afmaken voelt goed, maar zonder wat flexibiliteit en zonder ruimte voor verrassingen, toeval en plezier, blijft het een lege prestatie.

Tks Melissa, hope you will / can read this article. Maybe use the translation button on the top right. I tried to contact you via the form on your website, but I did not manage to get a full sentence across the ocean. Happy to adjust and meet your terms. Best, Albert.

Wil je meer weten over dit thema of heb je behoefte aan timemanagement tips?

Bel, mail, chat, app en vraag me het hemd van het lijf.