Premiere documentaire ‘Unknown Brood’ van regisseur Dennis Alink

Amsterdam, zaterdagavond 19 november, Carré Amsterdam

‘Drown in my own tears’
(Amsterdam Hilton, 11 juli 2001, 13.28 uur)

c-kenny-nagelkerkeBart Chabot stootte met een wild armgebaar een glas witte wijn van het dienblad van een passerende serveerster. Glas plus inhoud spatte voor en over onze voeten.
Bart: “Ow sorry!”
Ik: “Geeft niet. A rock and roll accident.”
Bart: “Ach ja, we hebben voor hetere vuren gestaan.”
Ik: “Zo is het Bart. Is Jules (Deelder) er ook?”, vroeg ik terloops.
Bart: “Nee. Jules komt alleen als hij een functie heeft.”
Ik: “Ah zo.”

Een verward uitziende man kwam dwingend met een opengeslagen opschrijfboekje en zwarte vulpen op Chabot af.
Bart: “Ik neem aan dat jullie er wel uit komen zo”, wijzend naar de driftig glasopruimende serveerster.
Ik: “We hebben voor hetere vuren gestaan.”
Met een glimlach namen we afscheid en verdwenen we in de borrelende massa.

20161119_212643De lokatie was De Nok, bovenin Koninklijk Theater Carré, tijdens de naborrel van de première van de documentaire ‘Unknown Brood’ van regisseur Dennis Alink, die door het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) genomineerd werd in de categorieën Best Music Documentary en Best Dutch Documentary. Een waanzinnige prestatie voor deze 27 lentes jonge filmmaker.

Mind you, Dennis was pas 11 toen Brood in de zomer van 2001 van het Hilton sprong. Ik was 34 en amper 2 weken vader. Een half uur voor De Sprong fietste ik naar mijn werk, langs het Hilton. Uiteraard was ik me niet bewust van het onheil dat kort daarna zou volgen.

Unknown Brood
posterDennis vroeg me eind 2012 hem te helpen met de productie en promotie van twee van zijn filmprojecten: ‘Sluizer Speaks’ (over de regisseur George Sluizer, bekend van de film ‘Spoorloos’) en ‘Unknown Brood’, een documentaire die, zeker voor 40-minners, een ander licht zou werpen op het rock and roll fenomeen Herman Brood. Vorig jaar waren ik en mijn partner op uitnodiging te gast tijdens de premiere van ‘Sluizer Speaks’ in Eye, Amsterdam. Dat was een bescheiden presentatie in een van de filmzalen. Carré was beslist andere koek.

Wat een zaal: van de 1756 zitplaatsen was bijna iedere stoel bezet met in passende outfits gehulde rockers. Voor de genodigden was na de vertoning van de film en na een kort optreden van Dany Lademachers’ Wild Romance (clip I love you like I love myself, clip Never be clever, clip Saturday night) in De Nok van Carré gelegenheid tot napraten, bijkomen en het onvermijdelijke celebrity spotten.

15095581_10207922897171602_4420322937858531239_n

Uiteraard met een hapje en een drankje. Drank was het probleem niet. De lange bar bood voldoende kansen om te scoren, al dan niet naast een filmregisseur, muzikant, journalist of andere BN-er. Maar op een gegeven moment konden we de aanblik van de passerende lege dienbladen niet meer verdragen.

Op aanraden van het bedienend personeel schuifelenden wij richting keuken. Bezig aan missie ‘Saté en Bitterbal’ troffen wij Bart Chabot halverwege onze route. Keurig tussen Roberto Jacketti en Xandra Brood.

20161119_204909Waarom wilde Herman niet verder leven?
“Jules komt alleen als hij een functie heeft.” Bart beantwoordde mijn ongestelde vraag die bleef hangen tijdens de documentaire: waarom lukte het Herman Brood niet (meer) om met zichzelf te leven, en verlangde hij zo naar zijn (al in de jaren ‘70) aangekondigde einde?

In de tweede helft van de documentaire is er een pijnlijke filmscene die mij raakt. Net voor een optreden van Herman met Deelder en Chabot (Apocrief, 1998-2000) maakt Brood duidelijk dat hij baalt van zijn supply slechte speed: het doet hem niets, het helpt hem niet, het werkt niet. Eind van het liedje is dat hij opgeeft en wegloopt. Koos ‘coach’ van Dijk schreeuwt hem vermanend toe en wijst hem pontificaal op zijn verantwoordelijkheden: “Het zijn wel je vrienden Herman!”

Deelder bekijkt het tafereel met een veelbetekenende blik en beschouwt een hopeloze Herman die werkelijk met iedere beweging moeite lijkt te hebben. Je ziet de eveneens aan drugs en drank verslaafde Jules denken: “Wat een hulpeloosheid, wat een afhankelijkheid. Dat gaat mij niet overkomen.”

20161119_203915

De aftakeling
Vanuit onze Carréstoelen keken we naar de man die eens DE verpersoonlijking van de Nederlandse rock and roll was. Herman Brood had een carrière gemaakt die hier pijnlijk stokte. Van rockster tot kunstenaar, performer, mediapersoonlijkheid, aandachttrekker en knuffeljunk.

Om de situatie echt goed te begrijpen lees je dit NRC-artikel, waar Joost Zwagerman Hermans’ gedrag op dit punt van zijn leven omschrijft als het ‘Pietje-Bellgestalte van Herman Brood’. Het was duidelijk dat er in die fase grenzen overschreden werden die voorheen door zijn partners (Dorien, Xandra), kinderen en collega’s gerespecteerd en aangegeven werden. Bart Chabot beschrijft dit treffend in zijn boek ‘Brood en spelen’.

Terug naar Carré. In de door Brood zelfgemaakte videobeelden – de aanleiding voor het maken van Alinks’ documentaire – komt naar voren hoe verward en radeloos hij worstelde met de situaties waarin hij belandde: zijn mediaoptredens, het vaderschap, de dagelijkse gang van zaken. De opgave om verder te leven werd hem te groot.

Ik kwam Brood in de jaren ‘90 regelmatig tegen in Amsterdam, op straat, in cafés en restaurants (Gauchos, Beethovenstraat), op stadszender AT5 en in de kranten en magazines. Zijn woning was op vijf minuten lopen van mijn appartement in Amsterdam Zuid. Ik voelde niet de behoefte om aan te bellen – we kenden elkaar immers niet – maar ik sprak regelmatig met de figuren die rond zijn huis liepen. Meestal troosteloze figuren uit de zelfkant van de samenleving die net als Herman een grote behoefte hadden aan aandacht en warmte. Stuk voor stuk types die deze vorm van menselijkheid niet wisten te doseren, te herkennen of te ontvangen. Mensen die wel wilden maar niet konden. Vriendelijke ego’s met een zoekgeraakte draaiknop en daarmee met een onvermogen om zichzelf goed af te stellen met de omgeving van de medemens. Drugs hielp. Drank hielp. Herman hielp.

jules-deelder-de-omgeving-van-de-mens-is-de-medemens-foto-monique-benthin3

Mijn jeugdheld van Saturday Night was verdwenen en had plaatsgemaakt voor een man die op het manische af aandacht zocht en kreeg en dacht dit te kunnen geven. Hoe kon je hem negeren?

Rehab 
De AT5-beelden van een uit Londen teruggekeerde en afgekickte Herman Brood (lente 2000) bezorgde mij een brok in de keel. Waar keek ik naar? Wie was dit?

Deelder is een performer met eenzelfde habit als Herman Brood: speed en drank om verlegenheid te maskeren en een leven mogelijk en draaglijk te maken. Maar er was een belangrijk verschil tussen deze generatiegenoten: Deelder koos voor afhankelijkheid en controle (over de dope) en behield daardoor de regie over zijn leven. Herman lukte dit niet, accepteerde de schim die hij was geworden niet, leek te zijn verzopen in het leven en drukte in 2001 op de aangekondigde stopknop. Ik weet zeker dat Deelder wist wat Herman zou gaan doen. Hij zag het toen knetterscherp. Zoals hij alles knetterscherp ziet. En hij wist: dit is goed zo, zo moet het gaan.

Herman out
Voor hen die in 2001 nog niet doorhadden dat het over en uit was met Brood (of te jong waren om het fenomeen Brood goed te kunnen doorgronden) is Unknown Brood een document dat zeker iets toevoegt aan de legende die Brood was. Voor hen die net als ik fan waren en hem sinds eind jaren ’70 (of eerder nog, tijdens zijn tijd als toetsenist bij Cuby and the Blizzards) volgden, de film ‘Cha Cha’ met Nina Hagen zagen, hem (live in Amsterdam) meemaakte, de documentaires van Jan Eilander snapten en / of misschien een ‘echte’ Brood boven de bank hebben hangen of uit een Broodkoffiemok drinken, kan dit document ‘genoeg’ of zelfs ‘too much’ zijn.

Wie echt goed oplet zal in Alinks documentaire het begin en het eind zien van het grootste rockfenomeen dat we in Nederland hebben gehad. Of zoals Bart Chabot het in De Stentor zei: ‘Als je een compleet beeld wil hebben van Herman, moet je ‘Unknown Brood’ zien.’ 1)

We hadden een memorabele avond. Dank je Dennis!

Credits
1) De Stentor   http://www.destentor.nl/regio/zwolle/idfa-nominaties-voor-brood-docu-1.6661138
Beeld Dennis Alink in Carré: © Kenny Nagelkerke
Beeld Dennis Alink in gesprek met <naam>: © Albert Mensinga Creative
Beeld Filmposter Unknown Brood: <credit>
Beeld optreden Dany Lademachers’ Wild Romance: © Albert Mensinga Creative
Beeld line-up familie Brood en medewerkers Unknown Brood: © Albert Mensinga Creative
Beeld Nieuwe Binnenweg, Rotterdam (Jules Deelder ‘De omgeving van de mens is de medemens): © Monique Benthin