Perfectie voor beginners

Is het goed zo? Waarom moet het dan beter?

Uit mijn grabbelton quotes en one-liners staat ‘Perfection is the evil in good’ zeker in de top-10. Je kunt doormieren tot het he-le-maal goed is – en voor je gevoel niet meer anders kan – maar vaak heeft dit in ‘het grotere verband der dingen’ bitterweinig zin. Liever tienmaal een 8 dan eenmaal een 10, zegt de pragmaticus in mij. Voor wie dit gesneden koek is, denk: de 20/80-regel, gold plating, de beste oplossing werkt nooit, et cetera.

Nu was ik niet de eerste die zag dat streven naar perfectie zelden iets opleverde waar de wereld beter van werd, anders dan het gevoel of het ego van degene die met zijn of haar therapie of hobby bezig was.

Ik vond: ‘Perfect is the enemy of good enough’. Voltaire schreef er in 1772 over: “In his writings, the wise Italian Orlando Pescetti says that the best is the enemy of good”. En nu we toch op de literaire toer zijn nog even Shakespeare: “Were it not sinful then, striving to mend, to mar the subject that before was well?” Ik bedoel maar.

Aristoteles en Confucius – en andere klassieke filosofen – waren ook niet op hun achterhoofd gevallen en schreven er mooie dingen over. Ik zou me gemakkelijk kunnen verliezen in een essay waar werkelijk niemand op zit te wachten. Doen we niet.
Wil je wel een stap verder dan wordt je kunstenaar, zoals muzikant, beeldhouwer of dichter. Of chef kok, de aanleiding voor het schrijven van deze blog.

De Chef’s Table
Sinds begin 2017 kijk ik de schitterende Netflixproductie The Chef’s Table*. Niet voor niets bewieroken en prijzen fans van over de hele wereld de 2 tot nu toe uitgebrachte seizoenen van elk 6 delen (in februari 2017 komt seizoen 3 uit). Wow, dit gaat echt wel verder dan 24Kitchen en Heel Holland Bakt. In elke episode (van een uur) staat een internationaal bekende chef-kok centraal die zijn of haar passie voor koken in beeld brengt. Daarbij horen de strijd, de ontdekkingen, de overwinningen van creativiteit en passie en de balans van wat kan en wat mag. Maar een ding is cristal clear: het moet, het kan niet anders.

Belangrijk om te zeggen is dat de chefs koken in en leiding geven aan een restaurant uit de Pellegrino top-50. Stuk voor stuk met Michelinsterren gelauwerde voedselkunstenaars die alles – maar dan ook echt alles – geven om hun gasten (‘vrienden’) het beste van het beste voor te zetten in een ambiance die je zult doen verbazen. De inspiratie en de drive spatten van het scherm: it blew me away. De productie werkt behoorlijk aanstekelijk en voedt mijn gedachten zoals goede muziek dit doet. Het is met afstand het beste wat ik de afgelopen maanden op TV zag.

De link met perfectie lijkt me duidelijk: telkens komt er weer een grens tevoorschijn die eenmaal overgestoken (gepasseerd) uitzicht biedt op een nieuwe uitdaging en een wereld van onbegrensde mogelijkheden. En je raadt het al, na enige tijd dient zich weer een grens aan en zo gaat het maar door.

Interlude – Janos Starker: Grens na grens na grens
Enkele jaren terug vond ik een schitterende clip van meestercellist en kettingroker Janos Starker:

“Somebody reaches a certain point in instrumental playing, called ‘music making,’ then reaches approximately… (shows a high level with his hand) then we sort of celebrate. Bravo!
But now, we go from here to the next step
(gestures to indicate a higher level), and we are on the bottom of the next step. So basically, everything is wrong… if you consider the next station. Then we reach that level (indicates that we have moved from the bottom to the top of the next level of achievement), bravo, celebration time, champagne and all. But now we aim from here to here (shows the gap between levels), again we find ourself on the bottom of that next step.
And it never ends. It only ends if somebody does not use, or doesn’t know, the basic elements of instrumental playing and music making, because then there’s a limit. They’ve reached a limit, and they can celebrate the rest of their life and what of they succeed doing with it, it’s fine.”

Dit proces van constante vernieuwing en verbetering dwingt kunstenaars – in The Chef’s Table de topkoks – tot het maken van radicale keuzen en beslissingen. Ze doen, en komen zo verder.

Perfectie? De term valt hier en daar in de Netflix-serie. Ik denk dat ‘perfectie’ de lading niet dekt. Het is een noodzaak, een tempo, een verzameling van doelen, onderdeel van een complex proces waarvan het einde – de laatste grens – niet in zicht komt. Men gaat telkens door. Tot je niet meer kunt.

Constantin Brancusi was een van de grootste en beroemdste beeldhouwers van de 20e eeuw. Hij zei: “Create like a god, command like a king, work like a slave.” Deze ethos is de uitgelichte topkoks niet vreemd. Het is alles of niets. Dit alles gaat daarom soms ten koste van de partner, het gezin, de gezondheid, de collega’s…

Met een dergelijk fanatisme bereik je je eigen doelen. En heel soms maak je verbinding met klanten, resencenten en foodlovers met bewondering voor je werk. Ik herken deze mentaliteit wel en het is goed dat we niet allemaal zo ver gaan. Kunstenaars doen dit wel omdat ze niet anders kunnen: ze zijn wat ze doen.

Perfectie: hoe ver ga je? Vraag het je in ieder geval af en neem daarbij mee welke prijs je bereid bent te betalen. Zo manisch als een chef kok, een schilder of een muzikant werken is bijna onmogelijk vol te houden. Je kunt zo niet leven zonder een hoge prijs te betalen. Probeer bijvoorbeeld maar eens rond te komen van je idealisme. Perfectie belichaamt dit idealisme. Soms is goed al goed genoeg. Volgende blog verder.

Credits
Beeld 1: © AlbertMensingaCreative.nl
Beeld 2: © Netflix, Grant Achatz
Beeld 3: © Netflix, Francis Mallmann
Beeld 4: © Medici.tv, Janos Starker
Beeld 5: © IzQuotes.com, Constantin Brancusi

* Netflix The Chef’s Table
SEIZOEN 1 van The Chef’s Table bestaat uit deze 6 delen:
Massimo Bottura (Osteria Francescana in Modena, Italië)
Dan Barber (Blue Hill Restaurant in Stone Barns en in New York City, USA)
Francis Mallmann (El Restaurante Patagonia Sur in Buenos Aires, Argentinië)
Niki Nakayama (N/Naka Restaurant in Los Angeles, USA)
Ben Shewry (Attica in Melbourne, Australië)
Magnus Nilsson (Fäviken in Järpen, Zweden)

SEIZOEN 2 van The Chef’s Table bestaat uit deze 6 delen:
Grant Achatz (Alinea, Next en The Aviary in Chicago, USA)
Alex Atala (D. O. M. in São Paulo, Brazilië)
Dominique Crenn (Atelier Crenn in San Francisco, USA)
Enrique Olvera (Pujol in Mexico City, Mexico)
Ana Roš (Hiša Franko in Kobarid, Slovenië)
Gaggan Anand (Gaggan in Bangkok, Thailand)

SEIZOEN 3 van The Chef’s Table bestaat uit deze 6 delen:
Ivan Orkin (Ivan Ramen in New York City, USA en Tokio, Japan)
Jeong Kwan (Chunjinam Hermitage, Baekyangsa Temple, Zuid Korea) > No websites. I found these 2 articles: NYT & Guardian
Nancy Silverton (Mozza in Los Angeles, USA)
Tim Raue (Restaurant Tim Raue in Berlijn, Duitsland)
Virgilio Martinez (Central in Lima, Peru)
Vladimir Mukhin (White Rabbit in Moskou, Rusland)

Like this? You might like ‘Cooked’! Ik schrijf er in maart een blog over.