De belangrijkste uitvinding ooit

Het wiel? Nee joh. De klok dan? Ook niet. De transistor, penicilline, navigatie, vuur, de electromotor? Allemaal mis. De belangrijkste uitvinding aller tijden vind ik tekst. Ik geef toe, het ligt minder voor de hand dan bijvoorbeeld antibiotica. Er zitten ongetwijfeld meer haken en ogen aan mijn keuze dan aan die voor het wiel of de klok.

Dat het schrift, en later de boekdrukkunst, een belangrijke rol heeft gespeeld in de Westerse geschiedenis van de kennisoverdracht staat buiten kijf. Automatisering van schrijfproductie zorgde in de middeleeuwen voor een boost aan beschikbare informatie. Op zijn beurt stimuleerde dit de ontwikkeling van scholen en universiteiten. De mens werd sneller slimmer.

LiefdeVoorTekst500

Informatie-explosie
De Renaissance gaf al een aanzetje tot ‘meer willen weten’, maar tijdens De Verlichting brak de honger naar kennis pas echt door en bereikte deze alle lagen van de bevolking. Langzaam schoof de macht van de gevestigde orde (kerk en staat) naar het volk. Een proces dat nog immer doorgaat. De drukpers en stencilmachine leverden daaraan een wezenlijke bijdrage. Door snel en goed reproductiewerk te leveren zijn op deze manier de meest vitale boodschappen van de laatste 500 jaar doorgegeven. Ik denk aan pamfletten, flyers, kranten, posters, brieven, post-its en boeken als de bijbel en WordPress For Dummies. Honderd jaar geleden kreeg het geschreven woord concurrentie van de radio, 60 jaar geleden van de TV, 25 jaar geleden van internet en 10 jaar geleden van de smartphone. Zo, we zijn weer bij.

Nu we informatievoorziening ‘op’ ons (en ‘in’ de vingers) hebben wordt de parallel tussen de mate van technologie en met de ontwikkelingen in de maatschappij duidelijk. Communicatie bepaalt ons gedrag. Hoe sneller we begrijpen wat we moeten, kunnen of willen doen, hoe sneller de maatschappij zal veranderen. Wij zijn immers met elkaar de maatschappij. In het geval van ‘nu’ een maatschappij die kantelt, duurzamer en met name bewuster wordt. tempo is belangrijker dan haast.

De kracht van tekst
Lezen doen we de hele dag door. Ik las eens dat we in een dag net zoveel informatie tot ons nemen als een persoon uit de middeleeuwen in een leven. Nu werd men toen iets minder oud dan wij nu, het geeft wel het belang van tekst aan. En beeld dan? Dat is ook belangrijk. Maar het begint met tekst. Die ‘zoveel informatie’ bestaat nog steeds voor het overgrote deel uit tekst.

KeepCalm
In de ontwikkeling van een mensenleven gaan spraak en beweging gelijk op. Vanaf ons vijfde jaar leren we schrijven en onze moedertaal breder ontwikkelen. Met deze kennis gaan we verder en maken we stappen in onze carriere. Ieder op zijn en haar niveau.

De basics blijven. Letters, tekst, zinnen, boodschappen. TV en radio werden nog niet zo heel lang geleden door internet naar de achtergrond gedreven. Ongelofelijke hoeveelheden tekst duwen de beelden en geluiden weg.

Hierin zie ik overigens wel een tegenbeweging. Met de beschikbaarheid van telkens meer bandbreedte en de toename van beschikbare kwaliteit in beeld en geluid, zullen websites en ook social media binnenkort uit meer (bewegend) beeld en geluid bestaan. Maar zover is het nog niet.

Zolang Google en een handjevol andere zoekmachines met name focussen op tekst om hun pagina’s met jouw zoekresultaten te vullen, zal voor een ontvanger een tekst de belangrijkste reden zijn om in actie te komen. Om te lezen en te reageren bijvoorbeeld. Of om verder te informeren over een aankoop. Of om te lachen en te ontspannen.

Taalvoutje
Ter ontspanning enkele voorbeelden die de kracht van tekst goed aangeven: Taalvoutje, Make That The Cat Wise en het gebruik van quotes in social media bijvoorbeeld. Keep Calm en YourEcard ken je vast wel. Er zijn nog honderden voorbeelden te noemen die stuk voor stuk op een bijna corporate identity-achtige wijze (consequente en herkenbare toepassing van beeld, kleur, vorm en gebruik) een krachtigere indruk maken dan beelden.

Wine300

Waar ga ik naartoe?
De belangrijkste uitvinding ooit is voor mij tekst: een verzameling taaltekens die samen een bericht vormt. Het is een persoonlijke keuze. Natuurlijk ook omdat het mijn vak is. Ik werk al jaren met tekst, eerst als graficus, grafisch ontwerper en later als communicator en marketeer. Tekst is en blijft de rode draad in mijn leven. Ik ontwierp zelf lettertypen. Maar dit terzijde.

De nut en noodzaak van tekst lijken me nu wel duidelijk gemaakt. Ik vind het belangrijk hier aandacht aan te besteden. Als teksten niet goed zijn, of onduidelijk opgesteld, of lelijk gedrukt of onleesbaar klein, dan sla ik het lezen over. En ik denk dat dit voor de meeste mensen geldt. De boodschap kan zo niet overkomen. Jammer.

Even een ode aan de tekst. De drager van de belangrijkste boodschappen ooit, het kanonnenvlees van de communicatie. Vaak gelezen en minder gezien. Ga er met respect mee om en geef tekst de aandacht die het verdient.

Amen.

Groet, Albert Mensinga

Toevoeging
In deze schitterende afstudeerclip van Thibault de Fournas kun je goed zien hoe schitterend typografie kan zijn. Goed gezette tekst is misschien geen kunst, maar toch zeker wel vakmanschap.

Credits

  1. © Albert Mensinga Creative 2015, 2005
  2. © http://www.keepcalmandcarryon.com, 2015
  3. © YourEcard, http://your-ecards.tumblr.com, 2015
  4. © Youtube – Graduation project by Thibault de Fournas, 2014

NB. Deze blog werd eerder geplaatst op Multiraedt.nl en op DuurzaamCommuniceren.org

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Captcha * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.